Zorg Magazine - Index

Zorg Magazine - demo - Index

een sector in verandering
Aandacht voor cultuur en organisatie
Door dit alles kan een verhaal over
zorginnovatie slechts deels een technologisch
verhaal zijn. De cultuur en organisatie
waarin de ICT een plaats moet
vinden, verdienen nadrukkelijk een deel
van de aandacht. Vaak blijken deze factoren
namelijk doorslaggevend voor het
welslagen van ICTprojecten. Er is becijferd
dat zorginnovatie slechts voor twintig
procent een technologische kwestie
is. En waar relatief veel geld beschikbaar
is voor technologie, komt de aandacht
voor de manier waarop de zorg omgaat
met ICT er budgettair bekaaid vanaf. Dat
is jammer, want vaak zal er eerst het een
en ander moeten veranderen om ICT-investeringen
kansrijk en zinvol te maken.
Neem bijvoorbeeld een ICT-oplossing die
een arts vijftien procent van zijn routine
controle uit handen kan nemen. Knap
dat de technologie dit kan, maar het zal
niet werken als dit tegelijkertijd vijftien
procent inkomstenderving voor de arts
betekent. Een ICToplossing die economisch
contraproductief is aan het deelbelang
heeft geen kans van slagen, simpelweg
omdat de draagkracht voor zo’n
oplossing bijzonder gering zal zijn. Bij
bestuurlijke innovaties spelen dezelfde
zaken: wanneer een innovatie onvoldoende
rekening houdt met bestaande belangen,
blijft vernieuwing uit.
De ICT moet veranderingen in cultuur,
proces, financiering en managament
(mede) faciliteren, maar kan die factoren
op zichzelf niet veranderen. Bij een deel
van de veranderingen in de zorgsector
kunnen ICT-oplossingen bijdragen aan
het antwoord, maar is de ICT zelf niet
leidend. ICT kan tegenstrijdige belangen
niet oplossen.
Technische trends en ontwikkelingen:
de belofte
Verdere invoering van ICT in de zorg is
maar voor een klein deel een technologisch
probleem. Juist omdat de zorg tot
voor kort sterk achterbleef in ICT-in-
vesteringen, kan de sector over de volledige
breedte van het technologische veld
putten uit technologieën die zich elders
al hebben bewezen. Gebieden waarvoor
dit overduidelijk geldt, zijn de logistiek
en informatiebeveiliging. In de voedingsmiddelenindustrie
staan Radio Frequency
Identification-tags (RFID-tags:
goedkope chips met een zendertje voor
tracking & tracing) op het punt op elk zakje
voorgesneden sla te verschijnen. Hoog
tijd voor de zorg om aan te haken en ook
haar voordeel met deze technologie te
doen. In tegenstelling tot barcodes bieden
RFID-tags de mogelijkheid om extra
informatie op te slaan en luiden ze zelf
het alarm als zich een ongewenste situatie
voordoet. Maar de breedte van het
front waarop ICT in de zorg tot kwaliteits-
en productieviteitsverbetering kan
leiden, reikt veel verder dan logistieke
en informatiesystemen. Het loopt van
domotica, ofwel ‘woningautomatisering’,
naar systemen die het werk van de arts
ondersteunen en systemen die de patiënt
in staat stellen meer zelf te doen. Het
gaat zelfs om technologische innovaties
in de installatietechniek, waarbij embedded
systemen gebouwen omvormen tot
‘smart buildings’ die optimaal omgaan
met energie en meer comfort bieden.
Ook embedded systemen in medische apparatuur
vallen onder het onderwerp ICT
in de zorg.
Zorg op maat
Door dit toekomstperspectief van zorg
op afstand kan de huidige periodieke
afspraak grotendeels komen te vervallen.
Omdat de patiënt thuis veel vaker
zijn toestand kan monitoren, komt een
verslechtering vroegtijdig aan het licht
en zal een afspraak alleen plaatsvinden
als dat echt nodig is – en kan dat snel.
Vroegtijdige signalering en opname,
voorafgaand aan bijvoorbeeld een infarct,
is veel zinniger dan investeren in
meer ambulances. Die kunnen pas komen
als de overlevingskans zonder ingrijpen
met vijftien procent per minuut afneemt.
Dat is zorg op maat: betere kwaliteit, lagere
kosten. Dat laatste is ook niet onbelangrijk:
een patiënt die langer thuisblijft,
vergt maar een zesde van de kosten
van de intramurale patiënt.
Kennissystemen
Essentieel voor zorg op maat en verbetering
van zorg aan patiënten die langer
thuisblijven zijn betere kennissystemen.
Het cijfer van 90.000 ziekenhuisopnames
in Nederland als gevolg van foutief
medicijngebruik heeft terecht grote ophef
veroorzaakt. Veel van dergelijke fouten
komen voort uit een gebrek aan informatie.
Het elektronisch medicatiedossier
moet binnenkort, als eerste onderdeel
van het elektronisch patiëntendossier
(EPD), zorgen voor informatie die snel
duidelijk maakt wat een patiënt heeft en
die foute medicatie kan voorkomen. Maar
als de conditie van de patiënt achteruit
gaat, zal dit bestand dat niet merken.
Nog veel beter zijn daarom kennissystemen
die zowel de medicatie als de conditie
van de patiënt bewaken.
Vervolg op pagina 27
REDACTIONEEL
25